Laat ons dan in ’t duister held’re lichtjes zijn
Door: Margot de Greef
Blijf op de hoogte en volg Margot
12 December 2025 | België, Viane
Het einde van de herfst nadert. Regelmatig striemt de regen neer en rukt de wind aan bomen en huizen. Als ik in zulke regen en wind veilig en droog binnen zit, denk ik aan de gezinnen in het Noordwesten van Haïti. Aan hen voor wie we huizen konden bouwen, maar ook aan hen voor wie dat niet kon. Ik herinner me hun namen, de staat van hun lekkende onderkomens die hen niet beschermen tegen regen. Ook in Haïti heeft het de afgelopen tijd veel geregend. Dan worden de wegen glad en kunnen mensen niet naar buiten, terwijl hier alles door kan gaan.
Nederland kwam vrij ongeschonden door storm Benjamin. Rond diezelfde tijd bleef orkaan Melissa meerdere dagen ronddraaien in het Caribisch gebied. De herinneringen aan voorgaande orkanen zitten nog vers in het geheugen. In Pestel verblijven veel gezinnen nog steeds in onderkomens van zeildoeken, al sinds orkaan Matthew in 2016. Een nieuwe orkaan brengt angst en zorgen met zich mee. Niet onterecht, want ook nu weer was de schade aanzienlijk. Door de harde wind werden bomen ontworteld, de vruchten van de takken gerukt, gingen gewassen en vee verloren, raakten wegen onbegaanbaar, overstroomden huizen en waren er aardverschuivingen. 43 mensen stierven in het natuurgeweld, inclusief 10 kinderen die werden meegesleurd door een rivier. Nog eens 13 mensen verdwenen en 21 raakten gewond. Weer raakten huizen beschadigd.
Tegelijk mochten we het goede nieuws ontvangen dat de huizen, scholen en waterreservoirs die na vorige orkanen en aardbevingen zijn gebouwd orkaan Melissa goed hebben doorstaan. Niet alleen dat, maar bovendien zijn er mensen uit kwetsbare gebieden geweest die er hun toevlucht hebben gezocht, omdat ze al eerder hebben gezien dat deze goed gebouwde huizen en scholen natuurrampen doorstonden. In plaats van naar door de overheid aangewezen verblijven te gaan, weken ze uit naar de huizen en scholen die we in de loop der jaren mochten bouwen. Ook onder het vee dat in de afgelopen jaren is verstrekt, was weinig verlies, omdat mensen niet alleen dieren ontvingen maar ook training en daarbij eveneens leerden anticiperen op weersomstandigheden. Ze hadden de dieren op tijd veilig binnen kunnen brengen.
Natuurgeweld en bendegeweld gaan beide door. Desarmes, waar ik voorheen vaak kwam, ligt tussen twee vuren. Deze provincie, Artibonite, heeft het zwaar te verduren. La Chapelle, l’Estère, Pont-Sondé, Saint Marc; bendeleden vernielen landbouw infrastructuur en oogsten, vallen de bevolking bij dag en bij nacht aan, ontvoeren mensen. In Pont-Sondé werden op 29 november auto’s en maar liefst 500 huizen in brand gestoken. Bij het bloedbad vielen meer dan 25 doden en 30 gewonden. In het Westen gaat het geweld eveneens door. In Montrouis werd een dominee gedood in aanwezigheid van alle kinderen van het kindertehuis van de kerk. Een grote katholieke school in Port-au-Prince is in brand gestoken door bendeleden die de wijk Turgeau in handen hebben.
Ook gemeenteleden van de kerk in Laboule 12 hebben hun huizen weer moeten verlaten, toen bendeleden de wijk in handen probeerden te krijgen. Huizen werden binnengevallen, mensen in elkaar geslagen, hun spullen gestolen, tot de schoolboeken en schoenen van kinderen toe. Mensen die varkens hebben, werden gedwongen om die te verkopen en het geld af te staan. Vele gevallen van verkrachtingen werden gerapporteerd. Seksueel geweld gericht op vrouwen en meisjes blijft ingezet worden als middel tot intimidatie, controle over gebieden, overheersing en macht. Steun krijgen de slachtoffers niet. Vaak wordt het misbruik niet gemeld. De politie treedt op in Kenscoff, Port-au-Prince en Artibonite om bendeleden terug te dringen. Temidden van dit alles zijn er eindelijk verkiezingen aangekondigd en wel voor 30 augustus 2026.
De binnenlandse vluchten van en naar Port-au-Prince zijn wederom geannuleerd, nadat een vliegtuig van Les Cayes naar Port-au-Prince op 23 november geraakt werd door kogels. Wel vinden er nu internationale vluchten plaats tussen Miami en Les Cayes, in het Zuiden van het land. Intussen blijft de Amerikaanse regering manieren bedenken om migranten het leven moeilijk te maken. Zelfs migranten die legale documenten hebben, lopen het risico om alsnog hun verblijfsvergunning kwijt te raken als ze uit 19 ‘zorgwekkende’ landen komen, inclusief Haïti. Burgers uit deze zelfde ‘hoge risico’ landen mogen ook geen aanvraag meer doen tot asiel. Tegelijk wordt de termijn van werkvergunningen voor vluchtelingen en migranten ingekort.
Ook al is er weinig gelegenheid en reden tot feest, toch heerste er euforie in Haïti toen het voetbalelftal zich op 18 november voor de World Cup van 2026 kwalificeerde. Dit is de eerste keer sinds 52 jaar. Reden tot vreugde dus, al kon men vanwege de onveilige situatie de straten niet op.
Nog steeds krijg ik regelmatig foto’s en updates van de school in Dos D’Âne. De kinderen hebben olijfpoeder gemaakt van de oogst uit de tuin op school. Dat wordt gebruikt bij het bereiden van de schoollunch. Het erf is mooi ingericht, er wordt gevoetbald en gespeeld. Ter gelegenheid van Internationale Kinderrechtendag werd er gezongen, gedanst en gesproken over kinderrechten, zoals het recht op identiteit en goede behandeling. Slechts ongeveer de helft van de bevolking heeft een identiteitskaart.
Ook de kerk denkt aan de kinderen. In september en oktober zijn er schoolspullen verstrekt aan de kinderen, waar zowel de kinderen zelf als hun ouders erg blij mee waren, vooral nu een deel van de gemeenteleden weer verliezen heeft geleden ten gevolge van het bendegeweld. De maand augustus stond in het teken van de kinderen en in november was het de beurt aan de jongeren. Er werden diverse conferenties gehouden over het thema identiteit in Christus in de huidige context. Al zijn er grote verschillen tussen landen, jongeren lijken op veel plaatsen tegen dezelfde soorten problemen aan te lopen, inclusief de voor- en nadelen van technologie, internet, telefoons. Je kunt ermee op afstand veel leren ook al zijn scholen niet toegankelijk. Er is snelle communicatie mogelijk in geval van nood. Maar we doen ons anders voor dan we zijn. In plaats van dialoog zit iedereen verborgen in z’n telefoon. We ontmoeten mensen online. Jongeren (en ouderen) proberen te lijken op anderen, zich aan te passen, in plaats van een licht uit te stralen en waarden te behouden. We kijken naar wat mode is want we willen niet anders zijn of zijn bang om er niet bij te horen. We nemen dingen over van andere culturen. Ouders gaan niet in gesprek met hun kinderen, beantwoorden hun vragen niet. Er werd ook gesproken met jong en oud over de verantwoordelijkheden en plichten van Christenen als burgers, bijvoorbeeld ten opzichte van zorg voor het milieu, afval, problemen die zich voordoen, maar ook naar de overheid. Dat was een gevoelig punt, omdat veel mensen niet zien wat de overheid voor hen doet. Toch moet er belasting betaald worden voor toegang tot onderwijs en gezondheidszorg en om andere redenen.
Intussen kwamen we in Drogeham weer bijeen in de kerk om samen te eten en te luisteren naar verhalen uit Haïti. Verbonden in gedachten en gebeden. En samen een lichtje zijn. Dat mag heel concreet deze weken ook schijnen in Lamontay Nan Jil, in het Noordwesten van Haïti. Daar hebben docenten, ouders en leerlingen een training bijgewoond over veeteelt, waarna ze elk 2 of 3 geiten hebben ontvangen. De docenten van de gemeenschapsschool hebben al lange tijd geen salaris ontvangen. De geiten zijn een soort vergoeding om ze te motiveren hun belangrijke werk voort te zetten. De nieuwgeboren geiten zullen ze in de toekomst voor allerlei doeleinden kunnen gebruiken, aangezien het verkopen van een geit een belangrijke manier is om inkomsten te verkrijgen. Voor de leerlingen en hun ouders zijn de geiten bedoeld om bij te dragen aan het betalen van schoolgeld en andere kosten. Een licht voor de toekomst.
Het einde van het jaar nadert. Om ons heen zien we veel lichten, soms teveel. Het strookt niet met de modewoorden van ‘duurzaamheid’, ‘gelijkheid’ en ‘klimaatmitigatie’. Verspilling van energie. De consumentenmaatschappij wil ons steeds meer spullen laten kopen. De ongelijkheid op de aardbol wordt steeds groter. Volgens het World Inequality Report gaat 90% van het totale inkomen op de wereld naar 10% van de mensen met de hoogste inkomens. De rijkste 10% heeft 75% van de wereldrijkdom zoals huizen, grond en aandelen in handen, terwijl de armste helft slechts 2% bezit.
Ik wens een ieder gezegende kerstdagen, verlicht door de boodschap van de geboorte van Jezus. In het jaar 2025 hebben veel overheden het budget voor defensie verhoogd en het budget voor ontwikkelingssamenwerking verlaagd. Moge 2026 een jaar zijn van solidariteit, delen en respect over landsgrenzen heen.
“Jezus zegt dat Hij hier van ons verwacht
dat wij zijn als kaarsjes, brandend in de nacht
en Hij wenst dat ieder tot Zijn ere schijn’
jij in jouw klein hoekje en ik in ’t mijn
Jezus zegt dat Hij ieders kaarsje ziet
of het helder licht geeft of ook bijna niet
Hij ziet uit de Hemel of wij lichtjes zijn
jij in jouw klein hoekje en ik in ’t mijn
Jezus zegt ons ook dat ’t zo donker is
overal op aarde zond’ en droefenis
laat ons dan in ’t duister held’re lichtjes zijn
jij in jouw klein hoekje en ik in ’t mijn”
-
17 December 2025 - 13:32
Klaas Ypma:
Ondanks de vreselijke toestanden daar in Haïti gezegende kerstdagen en een voorspoedig 2026 toegewenst.
Reageer op dit reisverslag
Je kunt nu ook Smileys gebruiken. Via de toolbar, toetsenbord of door eerst : te typen en dan een woord bijvoorbeeld :smiley
