Vreemdeling in een ander land
Door: Margot de Greef
Blijf op de hoogte en volg Margot
25 Oktober 2025 | België, Viane
Ayiti cheri, geliefd Haïti. Buurman Samuel nam me mee naar akkers tomaten, komkommers, sla, bonen en wortels. Het vergt heel wat van de boeren om water te halen voor de gewassen. Samuel is vol passie over landbouw en geeft me allerlei uitleg. Een man klom in de abrikozenboom tegenover ons en sloeg de grote abrikozen de boom uit, die op het golfplaten dak en naast het huis vielen. M’n buurjongetje van 5 kwam behulpzaam een machete brengen, bijna net zo groot als hijzelf.
Eindelijk reed ik weer eens langs mijn voormalige woon-werk route, Montagne Noire, om oud-collega Roseline te bezoeken. De markt in Fermathe was zoals vanouds een strijd om door te komen. Ik hoorde een varken schreeuwen en een motor kwam naast ons rijden met chauffeur, passagier en een varken achterop geknoopt. Verderop hing een geit van een motor te bungelen, terwijl de passagier een tweede geit op schoot hield. Anders dan voorheen, zijn er nu op meerdere wegen slagbomen aangebracht of zelfs muren gebouwd. Het was een goed weerzien met Roseline en haar kinderen. Ze hebben eveneens 3 neven en nichten in huis genomen, die het geweld in hun eigen woonwijk zijn ontvlucht. Ik kreeg gelijk een glas verse vruchtensap en op het fornuis sudderde een pan met gebakken plantaan en kip.
Vandaar ging ik naar familie Nelson. Voetballen met de 6-jarige Aryann, waarbij ik wat tips van hem kreeg en vervolgens complimenten als ik ze opvolgde. Samen zitten werken. Steven heeft het afgelopen jaar Engelse les gevolgd, dus hebben we in het Engels zitten converseren, wat hem nu prima afgaat. Hij liet me alles zien van de handel die ze hebben opgezet om logo’s en foto’s af te drukken op tshirten, bekers, flessen, petten, etc. Op avond stond ik met de buurman buiten te praten en rook ik een baklucht. Even later kwam buurjongetje Hardy me een pate brengen (deeg gevuld met ei of vlees of groente), die z’n tante op zijn verzoek had gemaakt.
Toen ik in Uganda was, heb ik daar enkele stoffen gekocht, die ik heb meegenomen naar Haïti. Nu kwam Isna me verrassen met twee prachtige kledingstukken die ze ervan had gemaakt, een jurk uit blauwe stof en een rok uit rode stof. Ze kwam de jurk speciaal op zaterdag brengen, zodat ik die zondag naar de kerk aan kon. Van de motorchauffeur tot de gemeenteleden kwamen er positieve reacties op. Er traden twee koren op, die van de kerk zelf en van een andere kerk. Ik kan er niet over uit hoe geweldig harmonieus en mooi de stemmen klinken. Het ene koor bestaat uit enkel vrouwen, gekleed in zwarte rokken en gele blouses. Het andere koor had mannen en vrouwen, allen in zwart gekleed, de mannen met een groene kleur erover, de vrouwen met geel.
Op een avond hoorde ik weer schoten in de verte. De volgende dag vroeg ik aan de buurman wat er was. Hij zei dat een automonteur/chauffeur van de politie was gedood. Later las ik het ook in het nieuws. Een rare gewaarwording dat ik de schoten hoorde die iemand het leven ontnamen.
In een dorp tussen Arcahaie en Cabaret werden op een middag 42 mensen vermoord als wraak voor de moord op een bendeleider. Het vuur werd geopend op de bevolking, hen ervan beschuldigend dat ze spionnen zijn voor de politie. Daarnaast zijn er gewonden gevallen en huizen in brand gestoken. Enkele dagen later werd een tiental motortaxichauffeurs in ditzelfde gebied omgebracht omdat ze probeerden via een omweg naar Port-au-Prince te komen.
Bendeleden hebben het politiebureau van Liancourt verwoest. Bij een andere gelegenheid zijn er minstens 7 mensen vermoord, een tiental verwond en huizen en ondernemingen in brand gestoken. Nog weer later zijn rijstoogsten gestolen, wederom huizen in brand gestoken, akkers verwoest en in brand gestoken en nog meer mensen gedood en verwond.
In Nederland staat de tijd waarin Duvalier Haïti regeerde vooral bekend als een dictatuur. Maar in Haïti zelf hoor ik ook veel positieve geluiden over die periode. Scholen waren betaalbaar, docenten kregen een salaris uitbetaald, er was elektriciteit, gezondheidszorg en veiligheid. Toentertijd werd de minister van onderwijs ontslagen omdat ‘slechts’ 86% van de middelbare scholieren slaagde voor het eindexamen. Dit jaar is 40% geslaagd en nu wordt dat als een succes aangemerkt. In het Noordwesten ligt het percentage nog lager, met slechts 31% geslaagden. Op 227 scholen in het land slaagde niemand, op 51 scholen iedereen. Docenten vertrekken, omdat ze geen salaris betaald krijgen of omdat ze naar het buitenland gaan. De overheid vervangt hen niet. En overheidsscholen mogen niet meer dan een klein bedrag per jaar van ouders vragen, dus is er geen geld om zelf docenten te betalen. Scholen begonnen pas 6 oktober, terwijl in Nederland de herfstvakantie alweer is aangebroken. Het Ministerie van Onderwijs heeft scholen verboden om leerlingen van groep 3, 4 of 5 te laten zitten.
Bij training spraken we over eigenschappen van goede leiders. Bij Bijbelstudie leerden we verder over de rol van Jezus in de ontwikkeling van ons leven als christenen, wat Hij voor ons is, wat Hij doet om ons te helpen. Een van de aanwezige kinderen deelde aan iedereen snoepjes uit. Ik word goed in de gaten gehouden en na afloop vergewiste de rest zich ervan dat de motorchauffeur bij me was voordat zij verder reden. In een onveilige omgeving voel ik me juist beschermd. Bij het bereiken van ons huis had de lucht een prachtig roze kleur. De bergen tekenden zich scherp af tegen de lucht. Mooi.
Woensdag 17 september moest ik mijn buren weer gedag zeggen. Ik had nog bezoek gehad van een Canadese die net als ik al vele jaren in Haïti heeft gewoond, waardoor we elkaar begrijpen. Hardy was met de andere kinderen water halen, elk met een ander formaat fles, afhankelijk van hun leeftijd. Op de motor ging ik naar Pelerin, om familie Nelson gedag te zeggen. Die rit brengt me over een pad omzoomd door bamboeplanten. Ik had knikkers meegenomen en kon gelijk meespelen, al gelden er in Haïti andere regels dan in Nederland. Ik kreeg vers bereide cacao mee. Patrick en Robest brachten me naar MCC, waar ik overnachtte omdat ik al vroeg op het vliegveld moest zijn. Onderweg raakte een motorrijder de achterkant van de auto, zonder pardon. De heren hebben er twee uur over gedaan om weer thuis te komen, aangezien het kort nadat ze me hadden afgezet, begon te stortregenen en onweren. De regen waaide naar binnen op mijn kamer.
MCC, daar begon mijn verblijf in Haïti. De volgende ochtend was oud-collega Joseph al ruim op tijd aanwezig. Om 6 uur ’s ochtends bracht hij me naar het vliegveld. De rit verliep vlot. Zo vlot dat ik al op het vliegveld was nog voordat er personeel van Sunrise Airways arriveerde. Er werd een ‘priority’ label aan mijn koffer bevestigd in de hoop dat ie nou wel in hetzelfde vliegtuig meeging als ikzelf. Vanuit de wachtruimte keek ik uit op de baan waar het een komen en gaan was van helikopters en kleine vliegtuigen. Ik zag m’n koffer naar het vliegtuig gebracht worden. We liepen over de baan naar het vliegtuig dat plaats heeft voor 30 passagiers. We zaten allemaal al in het vliegtuig en de deur was al dicht, toen ie weer openging omdat er wat documenten ontbraken voor de vlucht. Uiteindelijk stegen we dan op vanuit Port-au-Prince. We gingen gelijk richting Mon Kabrit, Plato Santral en een half uur later landden we al in Cap Haïtien. Mooi zicht op de bergen, dalen, rivieren, rotsen en huizen onder ons. Bekende wegen, in Port-au-Prince nu veelal verlaten.
Mijn koffer kwam algauw aanrollen op de band. Ik moest opnieuw inchecken, al had ik één ticket geboekt van Port-au-Prince naar Miami. Door controle, douane en naar de wachtruimte, met voldoende zitplaatsen dit keer. Het was er wel erg warm. Uiteindelijk konden we boarden. Met een bus werden we naar het vliegtuig gebracht, van Eastern Air Express. Het viel me op dat de rijen voorin helemaal gevuld waren, terwijl achterin rijen leeg bleven. Bij de controle van gewicht en evenwicht kwamen ze erachter dat het vliegtuig niet gebalanceerd was, dus werden mensen gevraagd om naar de achterkant van het vliegtuig te verhuizen. Na het opstijgen vlogen we gelijk over de haven van Cap Haïtien naar zee. Daar ligt Labadie, waar voorheen cruiseschepen aanmeerden maar die zijn al vele maanden geannuleerd. We vlogen over Île de la Tortue (eiland). Ik zag Port-de-Paix en Môle Saint Nicolas in het Noordwesten. Toen verdween Haïti uit het zicht en vlogen we verder naar Miami.
Ik stond al snel buiten te wachten op de shuttle bus naar Clarion Inn, een hotel dat ik al vanuit het vliegtuig kon zien. Vanuit de kamer was een stukje regenboog te zien boven de hoogbouw. De volgende dag reisde ik verder naar Philadelphia. Het blijft een bijzonder zicht, vanuit de lucht neerkijken op wolken, wegen, huizen en bomen. Tot slot de oceaan weer over, van Philadelphia naar Amsterdam. Zodra we in de lucht waren, zag ik mooie, oranje kleuren. Zonsondergang in de lucht. Enkele uren later een snelle zonsopgang.
Van Amsterdam reisde ik per trein naar Geldermalsen. Daar ontmoette ik mijn ouders, die de caravan achter de auto hadden. Er is een nieuw hoofdstuk begonnen. Het was moeilijk om weer weg te gaan uit Haïti, maar het was absoluut de moeite waard om er te zijn. Hoewel mijn hart in Haïti ligt, is het me (nog) niet gelukt om daar een andere baan te vinden. In plaats daarvan brengt het leven me nu in het buurland, België. De caravan dient voorlopig als mijn onderkomen. Ik ben gaan werken voor een organisatie die ik ken vanuit Haïti, Broederlijk Delen. Ik maakte gelijk kennis met de landenvertegenwoordigers die vanuit diverse landen aanwezig waren en kon zo direct beginnen met meedenken over Haïti, andere landen in Latijns Amerika en Afrika, maar ook over de complexe situatie in Israël en Palestina.
Het contact met Haïti blijft. Er worden speciaal voor mij preken op de telefoon opgenomen, zodat ze die met me kunnen delen. Ook ontvang ik een samenvatting van de Bijbelstudies en trainingen. Er is gesproken over de rol van ouderlingen en diakenen om mensen te helpen bij de kerk te blijven, redenen waarom mensen de kerk verlaten en wat er moet veranderen in de kerk zodat mensen blijven. Het volgende onderwerp betreft de verantwoordelijkheden van christenen als burgers.
In Bassin Bleu (Noordwest) is het politiebureau in brand gestoken, zijn auto’s vernield, huizen aangevallen, is de kredietvereniging (een soort plaatselijke bank) beroofd en zijn medewerkers van deze vereniging en omstanders ontvoerd. Ook in l’Estère (Artibonite) gaan de aanvallen door, waarbij huizen in brand zijn gestoken, dieren en mensen gedood, rijstplantages vernield. Hetzelfde geldt voor de provincie Centre. Montrouis (West) is in handen van bendeleden gevallen. Voorheen was dit een toeristisch oord, aangezien er diverse hotels aan zee liggen. Kenscoff blijft eveneens een doelwit. Zelfs Wynne Farm is in brand gestoken, een ecologisch terrein waar we voorheen regelmatig met MCC kwamen. Elondieu vertelde me dat al zijn broers en zussen hun huizen hebben verlaten, in de omgeving van Gros Morne (Artibonite). Zijn ouders zijn te oud om te vertrekken en moeten met lede ogen toezien hoe de huizen van hun kinderen worden geplunderd, terwijl ze zelf worden bedreigd.
Artsen Zonde Grenzen ontvangt steeds meer slachtoffers, maar de beschikbare gezondheidszorg neemt steeds verder af. 60-80% van de gezondheidszorg in Port-au-Prince is niet operationeel. Artsen Zonder Grenzen heeft ook zelf recent weer een kliniek moeten sluiten wegens onveiligheid, in Turgeau (Port-au-Prince). Tegelijk is er een toename in cholera. Een metaalbedrijf in Carrefour dat al 75 jaar bestaat, heeft de deuren eveneens gesloten wegens onveiligheid en vandalisme.
Het aantal ontheemden is nog verder opgelopen. De teller staat nu op 1,4 miljoen personen. De helft van de bevolking (5,5 miljoen mensen) heeft te maken met voedselonzekerheid. Het Noordwesten is een van de zwaarst getroffen gebieden, evenals vluchtelingenkampen. 6 miljoen mensen leven van minder dan 2 euro per dag.
In de tweede helft van september heeft hevige regen geleid tot overstromingen. Huizen stonden onder water, vissers zijn verdwenen, gewassen en dieren zijn door het water meegesleurd. Ik kreeg enkele foto’s en video’s doorgestuurd van de plaats Baie-de-Henne in het Noordwesten, waar het water woest door de straten stroomde. In Centre waren aardverschuivingen. Op het moment van schrijven is orkaan Melissa in de buurt van Haïti.
De veiligheidsraad van de VN is ermee akkoord gegaan om de Multinationale Missie van Steun aan Veiligheid te wijzigen in een ‘Macht om bendes te onderdrukken’. Dit zou moeten betekenen dat er meer mensen beschikbaar komen, zowel politie als militairen. Deze missie kan ook buiten de politie om optreden. Maar het is onduidelijk wanneer of voor hoelang deze missie aanwezig zal zijn.
Intussen probeer ik me in België aan te passen aan een nieuwe omgeving en een ander land. Ook binnen de Europese Unie zijn de verschillen groot. Maar dan hoor ik weer de woorden van geroepen worden om uit je land te gaan en achter de Heere aan te gaan, vreemdeling te worden in een ander land, opnieuw. En ik lees: “Als de Heere bij je is, kun je overal zijn. Laten wij op de plaats blijven waar de Heere ons hebben wil. Soms vraag je je af: waar wil de Heere mij hebben? In welk huis, in welke baan, in welke relatie, in welke gemeente?” Het zijn toepasselijke woorden en overdenkingen. Blijkbaar ligt mijn weg voor nu in Brussel en omstreken.
-
27 Oktober 2025 - 10:45
Klaas Ypma:
Het is heel erg wat er elke dag daar gebeurt in Haïti. We kunnen alleen maar bidden voor dat land en de bevolking. Als ik het goed gelezen heb dan ben je nu werkzaam in België? Maar jouw hart ligt in Haïti.
Bedankt voor het reisverslag.
Reageer op dit reisverslag
Je kunt nu ook Smileys gebruiken. Via de toolbar, toetsenbord of door eerst : te typen en dan een woord bijvoorbeeld :smiley
