Grensoverschrijdend
Door: Margot de Greef
Blijf op de hoogte en volg Margot
01 Augustus 2025 | Nederland, Twijzel
Waar gaan jullie naartoe op vakantie? Een veelgestelde vraag in deze periode. Alsof het vanzelfsprekend is dat iedereen op vakantie gaat. Natuurlijk wens ik een ieder een fijne vakantie, maar ik hoop ook dat de vakantiegangers zich er bewust van zijn dat het een voorrecht is en geen vanzelfsprekendheid.
Terwijl wij rijdend grenzen oversteken, vormen elders muren ondoordringbare barrières. Zo ook tussen de Dominicaanse Republiek en Haïti. De Dominicaanse Republiek blijft de muur uitbreiden, die nu 170 kilometer lang wordt. Het douanekantoor van Malpasse is aangevallen. Persooneel is bedreigd, documenten zijn vernield, goederen meegenomen.
Trump kondigde aan dat burgers van 12 landen vanaf 9 juni niet meer naar Amerika mogen reizen, terwijl inwoners van zeven andere landen beperkingen kregen opgelegd. Haïti valt onder de 12 landen. De Dominicaanse Republiek weerde ook al de burgers van het buurland. De Amerikaanse overheid beweert dat dit voor de nationale veiligheid is en uit bescherming tegen terrorisme. Bendes zijn inmiddels gecategoriseerd als terroristische groeperingen. Dat kan meespelen in de verklaring om Haïti op deze lijst te plaatsen.
De Tijdelijke Beschermde Status van Haïtianen in Amerika is uiteindelijk toch weer teruggezet naar februari 2026, al blijft het een punt van discussie. Een voortijdig einde was gepland voor 3 augustus, omdat volgens de secretaris van interne veiligheid de omstandigheden in Haïti zich zoverre hebben verbeterd dat Haïtianen in alle veiligheid terug kunnen keren. Dit is volledig in strijd met alle onderzoeken en rapporten die een verslechtering van de situatie aantonen. Tegelijkertijd geeft diezelfde Amerikaanse overheid aan dat alle Amerikaanse burgers Haïti zo snel mogelijk moeten verlaten en er niet naartoe moeten gaan. Bovendien blijft Amerika vluchten naar Port-au-Prince verbieden. Het stopzetten van het humanitaire programma dreigt voor 530.000 immigranten uit Venezuela, Cuba, Nicaragua en Haïti het einde van hun verblijf in Amerika te betekenen. Hen is te kennen gegeven dat ze het land moeten verlaten. Hieronder vallen 211.040 Haïtianen.
Het is vier jaar geleden dat bendeleden Martissant binnenvielen. Daar begon het mee. Sindsdien zijn bijna alle andere wijken van Port-au-Prince eveneens in handen van bendeleden gevallen. De regering doet pogingen om het bendegeweld tegen te gaan. Daarvoor is ook contact opgenomen met een gespecialiseerd privé bedrijf. De overheid blijft drones inzetten. De politie zet zich in tegen bendes, al blijft het lastig als ze hun mankrachten moeten verdelen om op meerdere plaatsen tegelijk stand te houden. De Multinationale Missie richt zich op het beschermen van belangrijke infrastructuur, zoals het vliegveld, de havens, scholen, ziekenhuizen en telecommunicatiebedrijven. Het huidige mandaat eindigt 2 oktober. Geweld blijft toenemen. De missie heeft te kampen met een gebrek aan mensen (minder dan 1.000), financiering, middelen en logistiek. Na meer dan zeven maanden zijn per 12 juni de binnenlandse vluchten hervat, alleen met Sunrise Airways. Die heeft als enige een uitzondering gekregen voor de verzekering.
Bendes breiden uit naar andere delen van het land, ook naar het platteland. In de provincie Artibonite worden inwoners van Petite-Rivière de l’Artibonite, Liancourt en La Chapelle in het nauw gedreven. De politiebureaus van Marchand Dessalines en Pont-Sondé zijn aangevallen en in brand gestoken. Ook andere gebouwen worden in brand gestoken, huizen en handels geplunderd. Desarmes zit klem tussen het bendegeweld. In dit dorp is MCC al tientallen jarig aanwezig, de organisatie waar ik voorheen voor werkte. De stress doet niemand goed, al helemaal niet met gezondheidsproblemen zoals hartklachten. Het voortdurende schieten is zenuwslopend. In de gemeente van l’Estère zijn tenminste 7 doden gevallen bij een aanval door bendes in een wijk die tot nu toe flink tegenstand wist te bieden. Een hoteleigenaar werd ontvoerd vanuit zijn hotel in Gros Morne. Toen zijn familie het vereiste losgeld van $ 300.000 niet kon betalen, werd hij vermoord.
In de provincie Centre is het ziekenhuis van Mirebalais geplunderd. Kostbare apparatuur is meegenomen. Dit ziekenhuis heeft 6 operatiekamers en 320 bedden. De markt van Mirebalais is in brand gestoken. In het Westen worden huizen in brand gestoken in Pernier en Vivy Mitchel. Het is in Pernier dat ik mijn eerste maand in Haïti doorbracht, bij een gastgezin. Een journalist zat op het balkon van zijn huis in Meyotte en werd in zijn hoofd geraakt door een verdwaalde kogel. In Meyotte heb ik tevens een aantal jaren gewoond. Aanvallen op de gemeente Kenscoff gaan door. Er is een agent gedood. Huizen van een aantal vooraanstaande particulieren zijn binnengevallen, geplunderd en overgenomen, mensen ontvoerd. 75% van de gemeente Kenscoff is inmiddels in handen van bendes. Het politiebureau van Furcy is in brand gestoken. De politie is niet in staat positie te houden nadat gebied is teruggewonnen, wegens een tekort aan personeel en materieel. Ook op zee worden schepen aangevallen door bendes, zoals bij het eiland La Gonâve. Bij het eiland La Tortue (Noordwest) is een gote hoeveelheid drugs onderschept.
In Port-au-Prince is hotel Oloffson verwoest door een brand gesticht door bendeleden. Dit was een historisch, houten pand, gebouwd in 1890. Tot 1915 was het de presidentiële residentie. Daarna deed het dienst als militair ziekenhuis, tijdens de Amerikaanse beztting. In 1935 werd het een hotel, waar diverse bekende artiesten, muzikanten, auteurs, politieke figuren en bekendheden kwamen. Er is een poging gedaan om kunstwerken van het nabijgelegen Centrum voor de Kunst in veiligheid te brengen, dat eveneens bedreigd wordt door bendes.
In juni meldde IOM dat het aantal ontheemden is opgelopen tot 1,3 miljoen, een stijging van 24% ten opzichte van afgelopen december. De VN vroeg aandacht voor seksueel geweld, wat vooral in gebieden in handen van bendes aanzienlijk is toegenomen. Seksueel geweld wordt gebruikt om een overheersende positie te bevestigen en om mensen te straffen. Ook gaf de VN aan dat Haïti een van vijf landen in de wereld is waar acute hongersnood dreigt. Volgens de VN zijn 1600 scholen in vier provincies gesloten en 166 verhuisd wegens onveiligheid.
7 juli was het vier jaar geleden dat president Jovenel Moïse werd vermoord. Nog steeds zijn er geen verkiezingen geweest. Bovendien wordt het presidentieel overgangscomité geteisterd door interne conflicten. Enkele families controleren de economie. Voedsel kost 35-77% meer dan in omringende landen. De winst wordt verdeeld onder de heersende families van de hogere klasse.
Het Ministerie van Onderwijs gaf aan dat slechts 188.000 leerlingen per 1 miljoen die beginnen aan school het 9e jaar halen (vergelijkbaar met de 3e klas van de middelbare school in Nederland). Dit wordt geweten aan stakingen, armoede, instabiliteit binnen de familie en een gebrek aan pedagogische follow-up. Ik leef mee met m’n petekinderen die eindexamen doen, wat in Haïti halverwege de middelbare school gebeurt. Er zijn vier vakken toegevoegd waarin nu examen moet worden gedaan: technologie en productieve activiteiten, burgerschap, kunst, sport. Op de laatste dag van de examens konden leerlingen in de omgeving van Lascahobas, provincie Centre, hun examens niet afleggen, toen ook daar bendegeweld de kop opstak. Voor het nieuwe schooljaar zijn tot op heden geen voorbereidingen getroffen. Het Ministerie van Onderwijs heeft nog niet aangekondigd wanneer de scholen weer beginnen.
In de kerk werden twee weken lang dagelijks conferenties en opwekkingsdiensten gehouden door de dames. Het thema was ‘de deugden van een vrouw van God’ (1 Samuel 25:1-38). Elke dag werd daarvan een ander onderwerp uitgelicht, zoals actief luisteren en verzoening. Opwekking is bedoeld om het geloof te versterken, om te steunen en troosten. Het lijkt op een zondagse dienst, maar met meer zang. Ter afsluiting van de twee weken activiteiten brachten gemeenteleden vruchten mee.
Buren die tijdens de zomervakantie met hun kinderen terugkeerden naar het huis waaruit ze verdreven zijn door bendegeweld, moesten weer halsoverkap vertrekken wegens aanvallen rondom Greffin. Het kantoor van Church World Service werd gesloten, hoewel het werk wel doorgaat. Oud-collega William trouwde in Les Cayes, nadat de trouwerij meermalen was uitgesteld.
Wat maken we van de toekomst? Kiezen we voor solidariteit, respect en compassie, of zelfverdediging, jaloezie, eigenbelang en strijd?
-
02 Augustus 2025 - 20:44
Klaas Ypma:
Elke keer als ik dit lees vind ik het heel erg dat die bendeleden hun gang maar kunnen gaan en dat er niemand omziet naar de bevolking.
Reageer op dit reisverslag
Je kunt nu ook Smileys gebruiken. Via de toolbar, toetsenbord of door eerst : te typen en dan een woord bijvoorbeeld :smiley
