Leren vragen en leren geven
Door: Margot de Greef
Blijf op de hoogte en volg Margot
14 September 2025 | Haïti, Kenscoff
Het is heerlijk om weer te kunnen wandelen met de buurman en te genieten van de prachtige omgeving. Tegelijk blijft het dubbel en onwerkelijk. Terwijl we op ons gemak een wandeling maakten, bespraken we het schieten dat we die nacht en ochtend hadden gehoord. Er waren weer huizen in brand gestoken in Greffin, dus de brigades in de omstreken waren geactiveerd. Vreemd genoeg huren die wapens van de politie, die in beslag zijn genomen van bendeleden. Deze wapens mogen niet door de politie zelf gebruikt worden. We daalden af een droge rivierbedding in. Als het regent, gooien mensen hun afval in het water dus de bedding ligt vol afval. Terwijl ik om me heen keek naar de prachtige natuur, hoorde ik verhalen over een bekende van de buurman die hem belde om te vragen of hij hem misschien wat cadeau kon doen want hij had al drie dagen niet gegeten. Als iemand hier werkt, een baan heeft, dan is dat niet alleen voor de naaste familie een uitkomst maar ook voor vele anderen.
Het geweld blijft doorgaan, in verschillende delen van het land. In Montrouis zijn mensen gewond geraakt en gedood bij een conflict tussen bendes en politie. Hele wijken in Port-au-Prince staan leeg. Het onkruid groeit tussen de huizen. Overheidsdiensten, scholen, zaken en inwoners zijn naar Pétion-Ville gevlucht. Gros Morne is weer aangevallen. 6 mensen zijn gedood, een handelaar ontvoerd. In Liancourt zijn bendeleden gedood. 31 augustus zijn er 14 huizen in brand gestoken in Belle Fontaine, Kenscoff. De ontvoerde personeelsleden van een kindertehuis in Kenscoff zijn 29 augustus bevrijd, na 27 dagen. Ook de antennes bij Teleco zijn weer in handen van de politie, waardoor het telefoonbereik is verbeterd.
Het verbod van Federal Aviation Administration voor vluchten van Amerika naar Port-au-Prince is opnieuw verlengd, nu van 5 september 2025 tot 7 maart 2026. Dit zou te maken hebben met het benoemen van bendes als terroristische groeperingen. Ook Canada vliegt tot eind april niet naar Haïti. Het is onbegrijpelijk. Er landen wel vliegtuigen, maar geen commerciële vluchten. Zelfs in oorlogsgebieden blijven luchthavens open. Het is onduidelijk wat achter dit besluit zit.
Een andere dag liepen we naar een stuk grond van de buren dat al enige generaties in de familie is. In 2007 heeft de buurman daar stenen muren gebouwd om de bodem te beschermen en is hij begonnen met het planten van avocadobomen. Ze geven heel wat vruchten, alleen zijn anderen er soms eerder bij om die te plukken dan de eigenaar van de bomen. Er omheen staan guave bomen, dennenbomen, gras, tomaten. Een prachtig mooie en rustige locatie. Op die berghellingen staan (nog) geen huizen, enkel groen, hier en daar een akker of een koe, geit of varken. We hoorden opeens regen vallen in de vallei vlakbij ons. Bijzonder is dat, we hoorden het voordat we het zagen of voelden. We haastten ons naar huis, waar ook avocadobomen zijn, plus bananen en abrikozen.
De maand van de kinderen in de kerk werd afgesloten met een week kamp, van 25 t/m 29 augustus. Zo’n 70 kinderen kwamen elke dag naar de kerk. Sommige van hen waren zo enthousiast dat ze om 1 uur ’s nachts al naast hun bed stonden omdat ze niet te laat wilden komen. Of ze verstopten zich ’s middags als hun ouders hen kwamen halen, omdat ze niet naar huis wilden. Voor veel kinderen ontbreekt het aan ontspanning, vrije tijd, manieren om te ontspannen. Deze week was niet enkel bedoeld voor christelijk onderwijs, maar ook gewoon om te spelen, plezier te hebben, ontspannen, stress te verminderen. Diep respect voor de leiding, die er elke dag was. Ook een warme maaltijd werd dagelijks verschaft. Er vonden eveneens workshops plaats, waarbij kinderen leerden om koekjes te bakken of andere dingen te maken. Een aantal jongelui hebben eerder deelgenomen aan een training voor activiteiten met kinderen en konden hun geleerde technieken nu toepassen. Het was de eerste keer dat een dergelijk kamp werd georganiseerd, maar hopelijk volgen er meer. Op de laatste dag werd er een zwembad opgesteld op het erf van de kerk. Dat was helemaal volop pret. Zulke ogenschijnlijk eenvoudige dingen maken een groot verschil. Voor veel kinderen was het de allereerste keer dat ze gingen zwemmen. Voor het eerst hebben de kinderen wat te vertellen als ze weer naar school gaan, over wat ze beleefd hebben tijdens de vakantie. Tegelijk is het ook de bedoeling dat kinderen schoolspullen ontvangen. Een jarenlange droom is gerealiseerd en heeft de verwachtingen overtroffen.
Zaterdag 30 augustus ging ik naar Grande Savanne. Hier en daar lagen plassen water. De regen is zeer plaatselijk. Ik ging eerst op bezoek bij m’n petekind. Die had me al meermalen gevraagd wanneer ik kwam, want ze wou eten voor me maken. Op school heeft ze een jaar lang een kookcursus gevolgd. 14 jaar jong en ze zette me een smakelijke maaltijd voor. Goed weerzien met de vier kinderen en bijpraten met hun moeder. Hun vader heeft het land verlaten nadat hij was gedwongen bendeleden te vervoeren op een motortaxi en vervolgens door hen bedreigd werd. Bendeleden zijn ook hun huis binnengedrongen. Ze openden alle deuren, schoten de sloten kapot, trokken alle elektricteitsdraden los, vernielden de dakgoten waardoor er geen water meer opgevangen kan worden in het reservoir. Ze schreven hun namen op de muren van het huis, wat niet erg logisch lijkt. Documenten en foto’s lagen verspreid in huis, bedden waren natgemaakt, kleren en schoenen gestolen, keukenwaar vernield. Wat een akelig idee dat bendeleden al hun spullen hebben doorzocht. En nu zaten we daar buiten op het erf met een prachtig uitzicht in een ogenschijnlijk vreedzame omgeving. Dat verveelt niet, die schitterende bergen. De katholieke kerk en de school tekenen zich af. Een koe was vlak naast de muur vastgebonden. Hellingen aan de overkant.
Een neef en nicht van de kinderen voegden zich bij ons. We liepen naar hun nichtje Naïhaly, die deze dag 9 jaar werd. Als enige volwassene was ik uitgenodigd bij een kinderfeestje. Meestal worden verjaardagen niet gevierd. Dit keer wel. Dat ging niet gepaard met cadeaus of taart, maar met samen eten, nette kleren aan en samen spelen. Ik was de enige die een cadeautje meebracht, dat van hand tot hand ging. De broer van de jarige had een prachtige tekening voor haar gemaakt. De kinderen stonden te dansen op het erf. De vader van de jarige bracht me naar huis, op de motor. Er lag een onderdeel half los dus we stopten ergens om een sleutel te lenen en een bout weer vast te zetten. Mijn zakmes kwam ook nog van pas. Ik kreeg een vest te leen want het was afgekoeld en begon te regenen, dus we glibberden over de onverharde wegen.
Op de laatste zondag van de maand augustus werd de maand van de kinderen afgesloten. De 6-jarige kleinzoon van de dominee zorgde voor de schriftlezing (Psalm 133). Een andere jonge jongen vertelde over orkanen, wat het zijn, wat je moet doen als die zich voordoen, als onderdeel van ‘dingen die belangrijk zijn om te weten’. Er werd gebeden voor jarigen en bezoekers. Twee jonge meiden leidden de acapella zang. Normaalgesproken zie ik hun ouders voorin de kerk staan maar nu zijn het de kinderen. Die doen niet onder voor hun ouders. Robest preekte uit Psalm 116:12. Wat kan ik doen voor de Heere, voor alle goeds wat Hij voor mij doet? Dank zeggen. Er volgde een dankwoord aan allen die zich hadden ingezet voor het kamp. Alle 70 kinderen werden naar voren geroepen, zodat de kerkenraad en heel de gemeente voor hen konden bidden. Ik zie de liefde voor de kinderen, ook van de leiders van de kinderdienst die zelf nog geen kinderen hebben.
’s Middags verzamelden de kinderen en sommige ouders zich voor een laatste activiteit in het kader van de kindermaand. Er waren meer kinderen dan ouders, ook omdat niet alle ouders naar de kerk gaan. Ik kwam pas halverwege de activiteit aan, maar het was de moeite waard. Het miezerde wat onderweg naar de kerk, al scheen tegelijk de zon. Het straatbeeld is gevuld met wapens en pantserwagens. Aan de ene kant van de kerk zat de jeugd, aan de andere kant zaten de volwassenen. Er vond een soort wedstrijd plaats in gezang. De sfeer was goed. Zelfs stoelendans werd gespeeld, met moeders in plaats van kinderen. Er werd veel gelachen, door jong en oud, deelnemers en toeschouwers. Dat was ook de insteek van de activiteit, even de zinnen verzetten temidden van alle stress. Samen lachen en blijmoedig zijn. Er werd gezongen, gedanst, rondgedraaid tussen de banken, een soort memory gespeeld. Twee meisjes lieten een dans zien. De jongelui voerden een toneelstukje op. Twee zussen gingen naar de bank om geld op te nemen, maar de bankbediende belde dieven en liet hen beroven. De politie heeft de dieven betrapt en het geld teruggegeven. Helaas is het eerste deel maar al te vaak realiteit, al komt het geld niet vaak terug. De moraal van het verhaal: God is goed voor wie Hem eren. De sfeer was zo goed dat mensen niet weg wouden. Buiten werd een soort waterijs verkocht. Echt diep respect voor al dit werk. Het is ook een manier om te werken aan de toekomst van de kerk, van het land, om kinderen te leren op een goede manier samen te leven.
Ik was uitgenodigd voor een ‘modeshow’ waarbij leerlingen van een naaicursus zelfgemaakte kledingstukken showen als examenonderdeel van de opleiding. Dat begon weer wat later dan gepland. Jackson haalde me op en bracht me naar de school in Fort Jacques waar het plaatsvond. De opleiding duurt drie jaar en van elk jaar lieten de leerlingen zien wat ze gepresteerd hebben. Isna zit in het derde jaar en is bijna klaar met de opleiding. Ze kwam eerst aanlopen met een groene rok en een witte blouse. Tussen de presentaties van de verschillende klassen in werd er gezongen of gedanst. Isna zong een lied. Drie mannen dansten, van wie een ook de naaicursus volgt. Tweemaal verzorgden mijn petekind en haar zusje en vriendin een intermezzo. Die wilden graag dat ik hen zou zien dansen. Er waren jurken, broekpakken, mantelpakjes, jurken met een soort overjas. Als tweede set kleren showde Isna iets samen met haar dochter. Moeder in een rode jurk met aan de bovenkant een doorzichtig gebloemde blouse en eronder een losse, lange overrok. Dochter in een goudkleurige jurk, ook met een lange overrok die losgemaakt kan worden. Heel mooi, complex en uitgebreid. Als laatste kwam Isna met haar hele familie het podium op. Dezelfde stof was verwerkt in de kleren van beide ouders en hun drie kinderen. Isna was de enige die deze opdracht had vervuld, kleren maken voor de hele familie. Echt een knap staaltje naaikunst. Er werd afgesloten met gebed, al is het geen christelijke opleiding.
Mijn buurjongens komen dagelijks spelen. Er werd met een tennisbal gevoetbald. Een paar stenen en een oude velg doen dienst als doelpalen. Twee tegen twee werd er gespeeld. We hebben volop plezier. De regen dreef ons naar binnen. Later op de avond stond ik naar de heldere maan en de sterren te kijken. De huizen liggen hier op ‘roepafstand’ van elkaar, dus als ouders een kind zoeken, roepen ze gewoon heel luid de naam van het kind. Of er wordt geroepen: “Waar zijn de kinderen?” “Bij Margot.” “Ok, dan is het goed.” Er wordt geknikkerd, gefietst, gevoetbald, met Duplo gebouwd, met autootjes gereden, gedribbeld, gedeeld. Of er zit iemand met een telefoon op het aanrecht of op de veranda. Ze fietsen over het erf, dan door de achterdeur naar binnen, dwars door de kamer/keuken en via de voordeur weer naar buiten.
Zo nu en dan komt een buurvrouw vragen of ze enkele emmers water uit mijn reservoir mag halen. De opladers en blender blijven hier in huis, aangezien er los van de zonnepanelen nog steeds geen elektriciteit is. Zo is er elke dag wel aanloop van of bij de buren. Ik ga kijken hoe het met mijn pasgeboren buurmeisje is of bezoek de jarige buurvrouw. Ik proef weer de Haïtiaanse keuken, met rijst, maïs, ‘plantains’, of avocado’s. Gedurig hoor ik de geluiden van Duplostenen bij de buren. Dat was een goed cadeau om mee te brengen. En er wordt gedeeld. Als ik ga kijken, zie ik tenminste drie kinderen met de stenen bouwen. Ik was bij de buren toen het plotseling hard begon te regenen. De regen roffelde op het golfplaten dak, waardoor we elkaar nauwelijks meer konden verstaan. Het is regenseizoen. De akkers hadden regen nodig, maar nu komt er wel heel veel.
Bijbelstudie ging verder met de ontwikkeling in het christelijke leven, wat God al voor ons gedaan heeft en blijft doen. Ook straf en beproeving kwamen aan bod. Onderweg kwamen we een begrafenisstoet tegen, met iedereen in zwart-wit gekleed. Toen ik thuiskwam, zei de buurman dat het gehageld had. Dat is een wonderlijk iets in een tropisch land. De volgende dag ging ik eerst naar familie Nelson. In de keuken rook het heerlijk. Ze hadden net iets bereid waarmee chocolademelk wordt gemaakt; een mengsel van cacao, kaneel, gember, citroen, etc. Daarna gingen we naar training, om verder te spreken over redenen waarom mensen niet naar de kerk komen en argumenten die daarvoor gegeven kunnen worden. Ook spraken we over het belang van het bezoeken van gemeenteleden.
Ik stond gebukt met een zaklamp een bergruimte op te ruimen toen er een kinderstem klonk. Ik kwam tevoorschijn. “Margot, kom je met ons voetballen,” was de vraag van de drie jongens die voor me stonden. Daar kan ik toch geen nee tegen zeggen. Na onze voetbalpartij liet ik de jongens achter in de tuin en ging wandelen met de buurman. Anders dan de vorige keer stond er nu water in de rivierbedding. De zon straalde fel op de witte stenen en groene hellingen. Samuel legde gedurig stenen voor me in het water om over te steken maar die lagen los en uiteindelijk verschoof er een en stond ik alsnog met m’n sandalen in het water. Nou ja, dan maar door het water verder. We zouden ‘een eindje’ wandelen maar dat werd een heel eind. Voor Samuel was het ook lang geleden dat hij hier was geweest, dus telkens zei hij ‘we zijn er bijna’ maar dan bleek het toch nog verder te zijn. Dat ‘er’ was het punt waar we niet verder konden. De ene keer was de rivierbedding breder dan de andere keer. Overal ligt afval. Hier en daar zaten mensen de was te doen, of zichzelf te wassen, nu er water is. Toen we niet verder konden, hebben we even op een steen aan het water gezeten. Een man liep voor ons langs met een bos takken op z’n hoofd, maar ze lieten los en een deel viel in het water dus hij moest ze opnieuw oprapen en bijeen binden. Het werd een mooie, lange wandeling. Bij thuiskomst vroegen de jongens gelijk of ik weer kwam voetballen, maar ik had mijn sport wel gehad voor die dag.
Er zijn mensen die vragen of ik hier kan doen wat ik hoop te doen. Soms is er zijn genoeg. Ik kan merken dat het feit dat ik ben gekomen, ondanks de omweg en de onveilige situatie, mensen goed doet. En ook mezelf. Ik ben er, ik kom naar de kerk, naar Bijbelstudie, training, bezoek mensen, speel voetbal met de kinderen. Los van het ‘er zijn’ mogen we toch ook nog dingen ‘doen’. Zo krijgen boeren nog steeds zaden, die zeer welkom zijn in het huidige seizoen om te planten. We steunen een kerk in de bouw van een school voor kleuter- en basisonderwijs. Op zaterdag zal er een kinderclub gehouden worden. Kinderen zullen van hun 3e tot hun 22e begeleid worden met onderwijs en gezondheidszorg. Ook willen ze alfabetiseringscursussen geven. Een andere kerk zorgt ervoor dat kinderen voorzien van de benodigde spullen straks naar school kunnen. Ik kreeg bericht van de school in Dos d’Âne dat 14 van de 16 leerlingen zijn geslaagd voor hun examen. Dat is vele malen beter dan het gemiddelde in het Noordwesten, waar slechts 54% geslaagd is. Mijn petekind en haar neef zijn eveneens geslaagd voor deze examens van de 3e klas van de middelbare school. De scholen beginnen hier pas 1 oktober. Desondanks zijn er scholen die al eerder de deuren hebben geopend.
Toen ik met de motortaxi op pad ging, namen we gelijk een lege waterfles mee (van 5 gallon). In Fermathe stopten we om te vragen of er drinkwater was. Nee, dat is schaars. Sinds het begin van de problemen in Kenscoff zijn er weinig vrachtwagens die de voorraad drinkwater komen aanvullen. Dat zet je weer even met beide benen op de grond. Drinkwater is schaars.
Vrouwen komen met een plastic tas aan bij de kerk. Daarin zitten hun nette schoenen, die ze pas aandoen als ze bij de kerk aankomen en weer uittrekken zodra ze de kerk uitkomen. Wachtend op de motortaxi stond ik in de schaduw uit te kijken op de berghelling die in de loop der jaren grotendeels uitgegraven is. Nu mag dat niet meer, het werd te gevaarlijk. Toch zijn er vele huizen gebouwd.
Het blijft bijna elke dag regenen. Voorheen regende het vooral ’s avonds in het regenseizoen, maar nu begint het al eerder op de dag. Daardoor liep ik Bijbelstudie mis. Ze belden me zelf ook al want de meeste mensen hadden moeite om er te komen, dus het begon later en duurde korter. Er werd gesproken over beproevingen en vergeving. Training viel ook bijna in het water, hoewel ik nu nog eerder van huis ging. De motortaxichauffeur kwam me halen. Hij had eerst even iemand gebeld om te vragen of het lager in de bergen regende. Het antwoord was nee, maar algauw begon het wel te regenen. We stopten om even te schuilen onder een afdak van een winkel. Daarna gingen we verder. En toen stopten we weer, bij een bouwmaterialenhandel. Vandaar zijn we doorgereden, ook al bleef het regenen. Desondanks was het een interessante rit. Het is moeilijk uit te leggen aan iemand in Nederland dat de regen alles platlegt. In Nederland hebben we daar weinig last van, gelukkig, met zoveel regen. Maar hier worden de wegen glad, is er geen goede afvoer van water, dus de wegen staan gelijk onder water, het openbaar vervoer bestaat uit half-open auto’s waardoor passagiers nat worden. Het water stroomde langs en over de weg. De berghelling was zo glad dat auto’s en motoren er niet tegenop konden komen dus ik moest het laatste eindje lopen. Ook te voet gleed ik alle kanten op. Gelukkig kwam iemand me een steuntje geven. Ik ging op ziekenbezoek en naar familie Nelson, met wie ik gelijk mee kon rijden naar de kerk voor training. Het onderwerp was dit keer ‘leren vragen en leren geven’. Er werd nagedacht over plannen van de kerk om te verbouwen en de elektriciteit te repareren. Hoe kun je geven en hoe kun je vragen? Geven is helpen, delen, met heel ons hart, zonder gedwongen te worden, zonder spijt, al naar gelang onze financiële mogelijkheden. Dit naar aanleiding van 2 Corinthiërs 8-9. In een context waar mensen worstelen om rond te komen, valt het niet mee om de financiën van een kerk rond te krijgen. De dominee ontvangt ook geen salaris voor zijn werk.
Leren vragen en leren geven. Van onze tijd, ons geld, ons gebed, onze talenten. Ook vanuit Nederland willen we dat blijven doen, voor de naaste dichtbij en ver weg.
Reageer op dit reisverslag
Je kunt nu ook Smileys gebruiken. Via de toolbar, toetsenbord of door eerst : te typen en dan een woord bijvoorbeeld :smiley
