Van geweld tot bemoediging
Door: Margot de Greef
Blijf op de hoogte en volg Margot
31 Maart 2026 | België, Budingen
Ter voorbereiding op een presentatie die ik binnenkort mag geven over Haïti, bekijk ik foto’s van de afgelopen jaren. Mooie momenten, moeilijke momenten. De aardbeving van 2010. De prachtige natuur. Zonsondergangen boven zee. Creatief handwerk. Lekkere maaltijden. Goed gezelschap. Foto’s van alle 10 provincies van het land. Toen konden we nog zomaar in de auto stappen en op een zaterdag naar het strand gaan, of een weekend naar het zuiden van het land, of partners en programma’s bezoeken in het Noordwesten. Nu zijn zelfs boten onderweg van en naar het eiland La Gonâve niet veilig voor gewapende aanvallen. Piatre/Pyat, waar we eens een mooie wandeling maakten, is recent aangevallen door bendeleden. Huizen zijn in brand gestoken. De route van Mirebalais naar Desarmes legden we eens per fiets af, met alle buitenlandse dames die toentertijd bij MCC werkten. Dankbaar dat het kon. Hopend en wensend dat het ooit weer mogelijk is om zonder angst voor bendegeweld de straat op te gaan.
Maar nu zijn de doorgaande wegen in handen van bendes, die illegale ‘tolposten’ installeren en betaling eisen om chauffeurs door te laten, met alle risico’s vandien. Een bekende vertelt me dat zijn moeder ziek is. Ze wonen in de buurt van Cange, waar hij normaalgesproken in een uur tijd zou kunnen komen. Maar nu is de route van Port-au-Prince naar Cange onbegaanbaar. Hij zou zijn eigen leven op het spel zetten als hij zijn moeder zou bezoeken.
Een andere oud-collega is zelf al meerdere jaren ontheemd. Ik heb hem meermalen thuis afgezet in Croix-des-Bouquets. Ook reed ik daar vaak langs onderweg naar Ganthier, waar we een uitgebreid programma hadden in huizenbouw, landbouw, veeteelt, toegang tot water. Helaas is het onmogelijk om te gaan kijken hoe het er nu is. De ouders van deze collega zijn zo lang mogelijk in hun huis gebleven in Gros Morne, Artibonite. Uiteindelijk hebben ook zij moeten wijken voor bendeleden die de huizen van hun zoons reeds hadden geplunderd en er zelfs in sliepen. Een van hun zoons is al eerder ontvoerd geweest. Verdreven van huis en haard op hun oude dag.
Geweld gericht op vrouwen neemt toe, met name seksueel geweld, waaronder groepsverkrachtingen en gedwongen seksslaven voor bendeleden. Kinderen worden bedreigd en gedwongen om toe te treden tot bendes. Ontvoeringen gaan door; rechters, priesters, burgemeesters, advocaten en journalisten, maar ook willekeurige voorbijgangers. Er wordt geschat dat er 12.000 bendeleden in het land zijn, van wie 3.000 extra goed bewapend en ervaren. In Kenscoff werden in een weekend in maart 125 huizen verwoest en 3 burgers vermoord. De politie vecht hard om gebieden in handen van bendeleden weer terug te winnen, samen met de Strijdkracht voor de Bestrijding van Bendegeweld (Force de Répression des Gangs). Anti-gang operaties worden uitgevoerd om wijken vrij te maken van bendes en mensen in staat te stellen om terug te keren naar huis. Het vertrouwen is echter weg. De wijken zijn desolaat, vernield. In sommige wijken is de politie sinds 2022 niet meer geweest. Als er echter eenmaal terrein is teruggewonnen en de politie vertrekt, komen de bendeleden weer terug.
Drones worden steeds vaker ingezet maar leiden ook tot onschuldige slachtoffers. Bij interventies van de politie vinden onschuldige bijstanders eveneens de dood, zoals een 16-jarig meisje dat uit de kerk kwam op het moment dat de politie een chauffeur opdroeg om te stoppen. De chauffeur reed door, de politie opende het vuur en het meisje werd geraakt.
Er werden eveneens weer vliegtuigen geraakt door kogels. Het verbod van de Amerikaanse Federale Luchtvaart Administratie om te vliegen van en naar Port-au-Prince is verlengd tot 3 september, terwijl landen in oorlog wel werkende vliegvelden hebben. Dit duurt nu al twee jaar. Amerika verbiedt vluchten wegens onveiligheid en instabiliteit, maar wil tegelijk wel mensen blijven deporteren. Trump blijft een strijd voeren met rechters over de tijdelijke beschermde status van migranten. Haïtianen moeten teruggestuurd worden naar Haïti. Hierbij gaat het om 370.000-500.000 mensen. Op dit moment is de tijdelijke beschermde status verlengd tot 1 juli van dit jaar.
Het mandaat van het presidentieel overgangscomité liep 7 februari ten einde. Sindsdien is minister president Alix Didier Fils-Aimé alleen aan het bewind, al is dat niet volgens het grondwettelijke kader. Hij is in die positie gebracht met steun van Amerika. Ministers zijn aangesteld. Deze regering is gericht op veiligheid, verkiezingen en economie. Tevens is er een nationaal pact gekomen voor veiligheid en de organisatie van verkiezingen. Die zouden 30 augustus van dit jaar eindelijk moeten plaatsvinden, nadat er 10 jaar lang geen verkiezingen zijn geweest. 320 politieke partijen en groepen hebben zich ingeschreven voor de verkiezingen.
In 40 jaar tijd heeft Haïti 30 ministers van onderwijs gehad. De nieuwe minister van onderwijs is een bekende. Hij heeft geen eenvoudig takenpakket. Een telling van scholen en leerlingen wees uit dat slechts 18% van alles scholen door de overheid gerund worden. Voor middelbare scholen ligt dat percentage nog lager: 4%. Maar liefst 45% van alle middelbare scholen bevinden zich in de provincie West, slechts één van de tien provincies.
In het begin van dit jaar heeft het veel geregend, wat ongebruikelijk is voor deze tijd van het jaar en algauw tot overstromingen leidt. 5,7 miljoen mensen bevinden zich in situatie van voedselonzekerheid, de helft van de totale bevolking. 83,5% van onderzocht water in de hoofdstad voldeed niet aan de normen voor drinkwater. Hierbij gaat het dus om water dat gezuiverd zou moeten zijn.
Na orkaan Melissa is er een evaluatie gedaan van de huizen, scholen en waterreservoirs die eerder zijn gebouwd in Pestel. Ze hebben de orkaan goed doorstaan en zelfs als toevlucht gediend voor mensen die tijdelijk onderdak nodig hadden. Ook zijn er diverse gezinnen die mensen hebben opgenomen die verdreven zijn door bendegeweld. Een van de huizen werd gebouwd dankzij giften ontvangen via de kerk in Drogeham. Ondanks de moeilijke situatie waarin het gezin van 12 zich bevindt, hebben ze nog eens 10 mensen ontvangen. Dat gaat gastvrijheid te boven.
De afgelopen periode zijn er eveneens giften besteed aan het helpen heropzetten van een handel na het betalen van ziekenhuiskosten en aan veeteelt. 18 mensen woonden een tweedaagse training bij over de zorg voor dieren. Ze bouwden elk een beschutting waar hun dieren veilig zijn voor weer en wind (en voor honden die nogal eens geiten doden). Vervolgens ontvingen 22 docenten, leerlingen en ouders van de school in Lamontay (Noordwesten) in totaal 47 geiten, waaronder 4 mannetjes.
Een van de docenten vertelde dat hij al vaker dieren heeft gehad, maar geen training erover had gevolgd. “Dit is de eerste keer dat ik deelnam aan training over de zorg voor dieren. Ik heb veel geleerd. Om goede jongen te krijgen, moet ik met zorg een mannetje kiezen. Ik dacht dat een geit wel een week lang geschikt was om te kruisen, maar nu weet ik dat het 24-48 uur is en ook kan ik de signalen ervan herkennen. Ik zal het geleerde toepassen zodat ik over 2 of 3 jaar veel geiten heb, waarmee ik kan voorzien in het levensonderhoud van mijn gezin.” Enkele leerlingen zeiden: “Ik zal goed voor de geiten zorgen zodat ze jongen kunnen krijgen en ik mijn school kan betalen en andere levensbehoeften.” “Deze geiten zijn mijn toekomst. Ik zal goed voor ze zorgen, zodat ik de basisschool en middelbare school kan betalen en een beroep kan leren.” “Ik wou al heel lang een geit hebben, maar mijn vader had geen geld om er een te kopen. Ik ben heel blij met deze geiten.”
Na lange tijd bezochten enkele oud-collega’s het Noordwesten. Ik kreeg uitgebreid verslag. Alle restaurants waar we voorheen aten, zijn nu dicht. Hetzelfde geldt voor de winkeltjes in Gonaïves. Een die nog wel open is, had beperkt aanbod en hoge prijzen, veel duurder dan in Port-au-Prince. De wegen zijn enorm verslechterd. Het leven is zwaar in het Noordwesten. Voorheen kwamen vrachtauto’s met voorraden bijna dagelijks naar het Noordwestsen. Nu kunnen er 2 of 3 weken verstrijken znoder bevoorrading. Alles is duurder geworden.
Toch waren er ook bemoedigende reacties. In de afgelopen jaren zijn er heel wat geiten, schapen en varkens verstrekt. Dat blijft niet enkel bij een dier, maar gaat gepaard met training, zorg voor de dieren, ze beschermen tegen weer en wind. Er komen indrukwekkende verhalen naar boven nu er enkele jaren zijn verstreken. Zo vertelde iemand dat hij al 31 varkens heeft kunnen verkopen. Daarmee betaalt hij een universitaire opleiding van zijn kinderen.
Ook over mijn vrienden en oud-collega’s komen positieve reacties, dat ze onvermoeibaar aanwezig zijn, in regen en modder. Ondanks de extreem complexe en moeilijke omstandigheden houden ze stand, blijven ze zich inzetten voor hun land, voor hun naaste. Ik ben trots op ‘mijn mannen.’ Op afstand verbonden gaan we verder. In Opperdoes werden tulpen verkocht voor Haïti en in Drogeham stroopwafels. Ook klinkt er regelmatig in Drogeham gebed voor Haïti.
In de kerk in Laboule werd bij de Bijbelstudie afgelopen week gesproken over gebed voor regeringsleiders. Dat leidde tot een geanimeerd debat. Waarom bidden voor regeringsleiders die toch niets voor het land doen? Juist daarom, dat leiders wel gaan nadenken en handelen in de belangen van het land, in plaats van eigenbelang. Dat ze begaan zijn met burgers, met inwoners. Dat mensen niet meer sterven omdat gezondheidszorg niet functioneert. We mogen bidden voor verkiezingen en regeringsleiders. Deze week is er elke dag conferentie in de kerk, over de woorden die Jezus sprak aan het kruis. Volgende week is er eveneens elke dag een dienst, voorafgaand aan de viering van het bestaan van de gemeente.
Vandaag begint er nieuws binnen te komen over een aanval van een bende in Petite-Rivière de l’Artibonite, waarbij afgelopen weekend tientallen doden en gewonden gevallen zouden zijn. De details zijn nog niet bekend. Zoveel doden in een week waarin we de dood en de opstanding van Jezus gedenken. Dood, waar is uw prikkel?
-
31 Maart 2026 - 22:49
Diana Wierenga-de With:
[e-1f340] leef met iedereen mee![e-1f340]
-
01 April 2026 - 10:16
Klaas Ypma:
We hopen en bidden dat ook in Haïti het geweld nog eens mag ophouden.
Reageer op dit reisverslag
Je kunt nu ook Smileys gebruiken. Via de toolbar, toetsenbord of door eerst : te typen en dan een woord bijvoorbeeld :smiley
